|
|
คู่มืออดบุหรี่สำหรับประชาชน
ผศ.นพ.สเปญ อุ่นอนงค์
การติดบุหรี่เป็นการติด 2 ทางร่วมกันคือ
การติดทางร่างกาย
คือการที่ร่างกายติดสารนิโคติน
เกิดจากการสูบบุหรี่อยู่เป็นประจำจนร่างกายติดสารนิโคตินซึ่งเป็นสารเสพติดที่อยู่ในบุหรี่
เมื่อหยุดสูบบุหรี่สารนิโคตินในร่างกายจะลดลงทำให้เกิดอาการขาดนิโคตินได้แก่
อาการหงุดหงิด กระวนกระวาย คิดอะไรไม่ออก
ต้องหาบุหรี่มาสูบเพื่อเติมนิโคตินให้เพียงพอดังเดิม เมื่อหยุดสูบบุหรี่ภาวะเสพติดทางร่างกายจะค่อยๆหายไปในเวลาประมาณ
3-4 สัปดาห์ ดังนั้นถ้าเราสามารถทนหยุดสูบบุหรี่ได้เพียง
3-4 สัปดาห์ ร่างกายของเราก็จะพ้นจากภาวะติดบุหรี่
การติดทางจิตใจ
คือการสูบบุหรี่จนติดเป็นนิสัย
เกิดจากการเรียนรู้ว่าการสูบบุหรี่ทำให้หายเครียด
เพลิดเพลิน หายเบื่อ สมองแล่น
ทำให้เกิดการติดอกติดใจอยากสูบเรื่อยๆจนติดเป็นนิสัยหรือเป็นความเคยชินอย่างหนึ่ง
เมื่อไรที่รู้สึกเครียดหรือเบื่อๆก็จะคิดถึงบุหรี่
ภาวะเสพติดทางจิตใจเป็นสาเหตุสำคัญ
ของการกลับมาสูบใหม่หลังจากเลิกได้แล้ว ดังนั้นผู้ที่พยายามเลิกสูบบุหรี่และผู้ที่เลิกสูบบุหรี่ได้แล้วยังต้องปฏิบัติตนเพื่อการเลิกสูบบุหรี่ต่อไปเรื่อยๆจนเกิดเป็น
นิสัย หรือเป็นความเคยชินอันใหม่ที่ไม่มีการสูบบุหรี่
การต่อสู้กับการติดทางใจมีหลายวิธี
1. หลีกเลี่ยงสิ่งยั่วยุ หรือกิจกรรมที่อาจทำให้เกิดความอยากสูบบุหรี่
เช่น 2. เบี่ยงเบนความสนใจ เมื่อเกิดความอยากสูบบุหรี่ขึ้นมา
เช่น อาบน้ำ หาอะไรทำ เล่นกีฬา 3. เสริมสร้างกำลังใจ ในการเลิกสูบบุหรี่
เช่น 4. หาวิธีอื่นๆในการจัดการกับความเครียด 5. กำหนดวันที่จะหยุดสูบอย่างเด็ดขาด การใช้ยาช่วยอดบุหรี่
การใช้ยาช่วยก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะช่วยให้การอดบุหรี่ง่ายขึ้น
การใช้ยาสามารถช่วยลดความทรมานจากการติดทางร่างกายได้
ทำให้เราสามารถทุ่มเทกำลังใจในการต่อสู้กับการติดทางจิตใจได้เต็มที่
ยาที่มีการศึกษาว่าช่วยให้การเลิกสูบบุหรี่ประสบความสำเร็จมากขึ้นได้แก่
การให้นิโคตินทดแทน ในรูปของหมากฝรั่งนิโคตินและแผ่นปะนิโคติน
หลักการของทั้งหมากฝรั่งและแผ่นปะนิโคตินคือการให้นิโคตินแก่ร่างกายในขนาดต่ำๆเพื่อระงับอาการขาดนิโคตินแล้วค่อยๆลดขนาดยาลงเรื่อยๆจนหมด
ทั้งหมากฝรั่งและแผ่นปะนิโคตินใช้ได้ผลใกล้เคียงกันแต่ก็มีข้อดีข้อเสียต่างกันบ้างคือเราสามารถใช้แผ่นปะนิโคตินได้ตลอดเวลารวมทั้งเวลานอนด้วยทำให้เมื่อตื่นขึ้นมาเราจะไม่ค่อย
หิว บุหรี่ ส่วนหมากฝรั่ง
นิโคตินนั้นเราสามารถเพิ่มหรือลดปริมาณนิโคตินได้เองในระดับหนึ่งโดยการเคี้ยวถี่หรือห่างลง
นอกจากนี้การเคี้ยวหมากฝรั่งนิโคตินยังช่วยลดความ
เหงาปาก ได้ด้วย
แต่การใช้ยาก็มีข้อจำกัดคือ
เมื่อเริ่มใช้นิโคตินทดแทนผู้สูบบุหรี่ต้องหยุดสูบทันที การใช้ยาไปด้วยแล้ว
ค่อยๆสูบน้อยลง จะทำให้เลิกสูบบุหรี่ ไม่สำเร็จ
นอกจากนั้นปริมาณนิโคตินโดยรวมที่ร่างกายได้รับเข้าไปอาจมากเกินไปทำให้เกิดอันตรายได้
ดังนั้นการใช้ยาทั้ง
2 ชนิดนี้จึงต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์
การใช้ยา bupropion (Quomem) ยา bupropion เป็นยาแก้ซึมเศร้าชนิดหนึ่งที่สามารถช่วยให้การเลิกสูบบุหรี่ประสบความสำเร็จมากขึ้น
ยานี้จะออกฤทธิ์ที่สมองทำให้ไม่เกิดอาการขาดนิโคตินเมื่อหยุดสูบบุหรี่
นอกจากนี้ยังพบว่ายานี้ยังช่วยลดความอยากบุหรี่ด้วย
สรุป
การติดบุหรี่เป็นการติด
2 ทางร่วมกันคึอ ทาง ร่างกาย
และทาง จิตใจ วิธีต่อสู้กับการติดทาง
ร่างกาย คือ วิธีต่อสู้กับการติดทาง
จิตใจ มีหลายวิธีคือ |
